ŚREDNIOWIECZNI WŁADCY I ICH RĘKOPISY
ŚREDNIOWIECZNI WŁADCY I ICH [...]
cykl 3 wykładów online 14- 28 września 2026
PONIEDZIAŁKI GODZ. 20.00
dla posiadaczy karnetów udostępniamy nagrania wykładów na 15 dni po zakończeniu cyklu
Aleksandra Stanek-historyczka sztuki, badaczka i popularyzatorka dziedzictwa kulturowego Hiszpanii. Związana z Uniwersytetem Gdańskim oraz Centrum Badań Memlingowskich, specjalizuje się w sztuce Hiszpanii, wymianie kulturowej pomiędzy Półwyspem Iberyjskim a Niderlandami XV i XVI wieku, kolekcjonerstwie, patronacie artystycznym kobiet w dworskim środowisku hiszpańskich Habsburgów. Autorka publikacji naukowych, uczestniczka międzynarodowych projektów badawczych i konferencji. Prowadzi kwerendy w archiwach i bibliotekach Hiszpanii, Belgii oraz Niderlandów. Łączy działalność naukową z popularyzacją wiedzy o sztuce i historii, realizując projekty edukacyjne, muzealne i podróżnicze. Twórczyni projektu „Hiszpania_ nieodkryta.” ( instragram) i „Hiszpania nieodkryta” (facebook); organizatorka wyjazdów kulturoznawczych. Współpracuje z Magazynem Kontynenty.
⇒ Cykl wykładów poświęcony Hansowi Memlingowi stanowi zaproszenie do poznania jednego z najwybitniejszych malarzy późnego średniowiecza oraz fascynującego świata, w którym tworzył. Punktem wyjścia jest gdański Sąd Ostateczny – dzieło wyjątkowe nie tylko ze względu na swój poziom artystyczny, lecz także niezwykłą historię pojawienia się tryptyku nad Motławą, co uczyniło go jednym z najsłynniejszych obrazów znajdujących się dziś w polskich zbiorach. Ten zapraszający wykład jest bezpłatny- znajdziecie go na stronie w osobnej zakładce.
⇒ Cykl pozwoli prześledzić obecność artysty w kolekcjach hiszpańskich, włoskich, a także poznać późniejsze losy jego obrazów rozproszonych dziś po muzeach całego świata od Europy po Stany Zjednoczone i Australię. Będzie to zarazem opowieść o kolekcjonerach, podróżach dzieł sztuki i zmieniającym się przez stulecia sposobie postrzegania sztuki dawnej. Dzięki szerokiemu spojrzeniu na twórczość mistrza uczestnicy odkryją, że gdański Sąd Ostateczny nie jest odosobnionym arcydziełem, lecz częścią bogatego i różnorodnego dorobku artysty, którego dzieła współtworzyły wizualną kulturę Europy schyłku XV wieku
⇒ To właśnie znajomość całego dorobku Memlinga pozwala w pełni docenić znaczenie obrazu przechowywanego w Gdańsku, dostrzec jego związki z innymi dziełami mistrza oraz lepiej zrozumieć miejsce, jakie zajmuje on w historii sztuki europejskiej. Cykl będzie więc nie tylko opowieścią o jednym słynnym obrazie, lecz przede wszystkim o artyście, którego twórczość przekroczyła granice państw, epok i kontynentów.
Hans Memling był jednym z najwybitniejszych portrecistów XV wieku. W epoce, gdy nie istniała jeszcze fotografia, to właśnie jego obrazy utrwalały fizjonomie osób należących do elit Europy: kupców, bankierów, dworzan i duchownych. Artysta potrafił nie tylko wiernie oddać rysy swoich modeli, lecz także znaleźć dla nich odpowiednią formę reprezentacji, odpowiadającą ich ambicjom, pozycji społecznej i potrzebom religijnym.
Podczas wykładu przyjrzymy się różnorodnym sposobom przedstawiania osób we współczesnym Memlingowi świecie. Poznamy fundatorów ukazanych na obrazach religijnych w skupionych pozach modlitewnych, samodzielne portrety przeznaczone do prezentacji statusu i pamięci o właścicielu, a także modne wówczas dyptyki małżeńskie oraz dyptyki łączące wizerunek donatora z przedstawieniem Chrystusa, Matki Boskiej lub świętych. Szczególne miejsce zajmie niezwykły przypadek „Sądu Ostatecznego” z Gdańska, gdzie wśród zbawionych i potępionych Memling sportretował rzeczywistych mieszkańców Brugii, w tym wpływowych włoskich kupców Angela Taniego (donatora dzieła) i Tommasa Portinariego.
Będzie to opowieść o sztuce portretu, ale również o świecie międzynarodowych kontaktów i mecenatu. Dzięki talentowi, renomie i umiejętności budowania relacji Memling stworzył galerię twarzy późnośredniowiecznej Europy, pozwalając nam spojrzeć w oczy ludziom żyjącym 400 lat przed narodzinami fotografii.
1. 
2. 
3. 
4.
Hans Memling kojarzy się przede wszystkim z Brugią, Gdańskiem i dawną sztuką flamandzką. Niewiele osób zdaje sobie jednak sprawę, że pokaźna liczba jego dzieł znajduje się dziś lub znajdowała się wcześniej w Hiszpanii.
Prace artysty trafiły do królewskich kolekcji, klasztorów, kościołów i muzeów, stając się częścią hiszpańskiego dziedzictwa artystycznego. Co więcej, za Pirenejami odnajdziemy miejsca, dla których już w XV wieku zamawiano dzieła bezpośrednio u samego Memlinga, choć z biegiem stuleci opuściły one swoje pierwotne przeznaczenie. Jednym z najciekawszych przykładów jest słynny poliptyk wykonany dla klasztoru Santa María la Real w Nájera (La Rioja), z którego trzy zachowane tablice można dziś podziwiać w Antwerpii.
Podczas wykładu zajrzymy do skarbca jakim jest Kaplica Królewska przy katedrze w Granadzie, odwiedzimy przepastne sale Museo del Prado, odkryjemy też mniej znane miejsca związane z twórczością Memlinga. Zaskoczą nas lokalizacje rzadko pojawiające się na kartach przewodników turystycznych, takie jak Almazán na pograniczu Kastylii i Aragonii czy wspomniana Nájera, w regionie La Rioja, z jej dawnym benedyktyńskim opactwem.
„Tropienie Memlinga w Hiszpanii” to propozycja dla miłośników sztuki, historii i podróży, którzy pragną spojrzeć na Półwysep Iberyjski z mniej oczywistej perspektywy i poznać fascynującą sieć kontaktów handlowych, politycznych i kulturowych łączącą pod koniec XV wieku Flandrię z Hiszpanią. Śladem tych powiązań są właśnie dzieła Hansa Memlinga, rozsiane po Hiszpanii i kryjące w sobie niezwykłe historie fundatorów, kolekcjonerów oraz dalekich artystycznych podróży.
2. 
3. 
4. 
Twórczość Hansa Memlinga już za jego życia przekraczała granice Niderlandów, trafiając do europejskich fundatorów i kolekcjonerów. Dziś jego obrazy można podziwiać w najważniejszych muzeach świata: od Brugii, gdzie zachowały się najliczniej dzieła mistrza, przez Museo del Prado i Museo Nacional Thyssen-Bornemisza w Madrycie, po Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku i National Gallery of Art w Waszyngtonie. Wykład poświęcony będzie fascynującym losom obrazów Memlinga, ich proweniencjom oraz szlakom, prowadzącym do konkretnych kolekcji, galerii i muzeów.
Przyjrzymy się także zjawisku wywożenia europejskich arcydzieł do Stanów Zjednoczonych w okresie międzywojennym, kiedy amerykańscy milionerzy i nowo powstające muzea intensywnie budowały swoje kolekcje dawnych mistrzów. Dzięki temu wiele obrazów niderlandzkich znalazło się po drugiej stronie Atlantyku – czy były wśród nich prace Hansa Memlinga?
Ważnym wątkiem będą również najnowsze badania nad twórczością Memlinga, odkrycia i identyfikacje dzieł, w tym interesujący przypadek obrazu z Almazán (zachodnia Kastylia) w Hiszpanii. Omówimy także rolę wielkich wystaw czasowych: tych dawniejszych jak Exposition des Primitifs flamands et d’Art ancien z 1902 roku jak i tych z ostatnich lat, które umożliwiają ponowne spotkanie rozproszonych po świecie dzieł artysty. Przypomnimy ogromną, rzymską wystawę z przełomu 2014 i 2015 roku zatytułowaną Il Rinascimento Fiammingo.
1. 
2.
3. 
4. 
ŚREDNIOWIECZNI WŁADCY I ICH [...]
TWARZE DO ZADAŃ SPECJALNYCH. [...]
TROPEM ŚWIĘTYCH Z PRZYDROŻNYCH [...]
WAKACYJNA MENAŻERIA CZ. 2 cykl 3 [...]
WAKACYJNA MENAŻERIA CZ. 1 cykl 3 [...]