MISTYCY I MARZYCIELE
MISTYCY I MARZYCIELE MISTRZOWIE [...]
cykl 3 wykładów online 11 – 25 maja 2026
PONIEDZIAŁKI GODZ. 20.00
dodatkowy dostęp do nagrania przez 15 dni od zakończenia całego cyklu wyłącznie dla posiadaczy karnetu
opowiada PAWEŁ BIEŃPaweł Bień – poeta, historyk sztuki, kulturoznawca. Na co dzień pracownik Działu Dawnego Malarstwa Europejskiego Muzeum Narodowego w Warszawie, autor książki poetyckiej „Światłoczułość” i ponad stu popularnonaukowych tekstów o malarstwie publikowanych m.in. na łamach „Spotkań z Zabytkami” i „Ruchu Muzycznego” oraz portalach takich jak niezłasztuka.net, Teologia Polityczna i in., wygłaszał wykłady m.in. na zaproszenie Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Instytutu Pamięci Narodowej, Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, kilkunastu muzeów i fundacji
„Czar baśniowej wyobraźni zaludnionej przez księżniczki o idealizowanych profilach, tęczujące smoki i rycerskich świętych, świat anielskiej muzyki, lirycznego pejzażu i fantastycznej architektury – właśnie to mam przed oczami, kiedy myślę o malarstwie florenckim XV stulecia.” – mówi Paweł Bień.

Dziś dzieła mistrzów włoskiego quattrocenta nabrały wiekowej patyny, a zagadkowe okoliczności ich powstawania oraz warsztatowe sekrety dzieł powodują, że fascynują nie tylko treścią i wyrafinowaną formą, ale stanowią fascynujące mikrohistorie, niekiedy nawet związane z polskimi kolekcjami!
Mistykami i marzycielami Richard Muther określił już ponad sto lat temu grupę włoskich malarzy wieku XV, i choć od ogłoszenia drukiem pracy profesora minęło kilkanaście dekad, nawet w dzisiejszym zracjonalizowanym świecie dzieła związanych w Florencją mistrzów tamtego czasu kojarzą się nieodparcie z mistycznymi uniesieniami i błogim marzycielstwem.
Majowy cykl wykładów w Fundacji ArtTransfer poświęcimy mistrzowi malarskich orszaków – Francesco Pesellino, pełnemu medytacyjnego skupienia Paolo Uccello oraz zdumiewającemu malarzowi zwierząt – Piero di Cosimo. Nie zabraknie także najbardziej znanego mistrza XV-wiecznej Florencji – Sandro Boticellego
Żyjący zaledwie trzydzieści pięć lat Pesellino zasłynął jako twórcach niewielkich obrazów mieszczących wielkie opowieści. Malował z miniatorską precyzją i wrażliwością barwną godną samego Fra Angelico, notabene stanowiącego dla niego istotną inspirację.
Epicki rozmach jego malarstwa zestawimy z dziełami Paola Uccella, mistrza perspektywy, który – jak napisał francuski poeta Philippe Soupault – istnieje zarazem w czasie i na przekór niemu. Z jednej strony jest bowiem doskonałym reprezentantem malarstwa florenckiego pierwszej połowy XV stulecia, z drugiej – jego sztuka wydaje się zaskakująco aktualna. Nie bez przyczyny powoływali się na niego wielcy twórcy XX wieku, by wspomnieć Giorgio de Chirico, Celnika Rousseau, czy Stanisława Ignacego Witkiewicza.

Botticellego miłośnikom sztuki przedstawiać z pewnością nie trzeba. Ale warto pamiętać, że poza dziełami doskonale znanymi, które weszły do kanonu i szturmem podbiły popkulturę, istnieje także grupa mniej znanych prac mistrza.
Podczas wykładu 18 maja 2026 skupimy się właśnie na tych mniej oczywistych, pokazujących jak bardzo sztuka wielkiego „poety konturu” wyrasta z tradycji XV-wiecznej Florencji.


Malował freski w Kaplicy Sykstyńskiej, choć chyba bliżej było mu do pism zdecydowanie nieświętych. Ilustrował Owidiusza, tworzył kompozycje inspirowane Lukrecjuszem, w wielu dziełach Piero di Cosimo znajdziemy symbolikę neoplatońską. O „tajemniczej poezji” jego sztuki napisano już wiele, ale pewnych zagadek wciąż nie udało się rozwikłać.
Z równym wdziękiem i malarską swadą opiewał urodę słynnych kobiet i pejzażu. Jeden z nich został przez wielkiego historyka sztuki – Erwina Panofsky’ego uznany za pierwszy nowożytny krajobraz. Co skłoniło go do takiego wniosku? Dowiemy się już 25 maja.
