Menu

| PARYŻ NOWOCZESNY 1905-1925 |

PARYŻ NOWOCZESNY 1905-1925

4 wykłady online

13 marca-10 kwietnia 2024 ( środy)  godz.20.00

opowiada KATARZYNA WESOŁOWSKA-EISL

Historyczka sztuki, edukatorka muzealna. Długoletnia zastępczyni kierownika Działu Edukacji Muzeum Narodowego w Warszawie. Autorka programów edukacyjnych do wystaw czasowych i stałych muzeum. Prowadziła cykle autorskie wykładów z historii sztuki w licznych instytucjach kulturalnych. Jej pasją jest zwiedzanie miast i muzeów, poznawanie nowych kultur oraz popularyzacja sztuki poprzez wykłady i warsztaty.

 

 

 

 

 Fot. Solange Photography

W latach 1905-1925 Paryż, „stolica świata”, był tętniącym życiem kosmopolitycznym miastem, domem dla artystów z całego świata od Pabla Picassa, Amadeo Modiglianiego, Marca Chagalla, Chaïma Soutena przez Sonię Delaunay, Marcela Duchampa, Marie Vassilieff i Paula Poireta, po Fernanda Légera i Josephine Baker.

Zapraszamy Państwa na cykl wykładów, który poruszy większość ważnych aspektów życia artystycznego i kulturalnego Paryża tego czasu.  Omówimy takie zagadnienia jak salony paryskie (Salon Jesienny, Salony Niezależnych), kolonie artystyczne na Montmartrze i Montparnassie, École de Paris, Art Déco, modę i design tamtych czasów, balet rosyjski i szwedzki oraz La Revue nègre.

Spojrzymy na epokę poprzez malarstwo, rzeźbę i rysunek, modę, kino, fotografię, a także taniec, muzykę, literaturę, design, sztuki dekoracyjne, architekturę i przemysł. Wszystkie te dziedziny pokażą nam niezwykłą kreatywność i siłę twórczą oraz żywiołowość tamtych lat.

Zaczniemy od Salonu Jesiennego w 1905 roku, kiedy to fowiści pokazali swoje prace wywołując skandal, dzięki któremu stali się sławni i nadano im przydomek „Les Fauves” – bestie. Nie pominiemy takich wydarzeń jak budowa i otwarcie paryskiego Théâtre des Champs-Élysées, wówczas najnowocześniej sceny Europy. Omówimy paryskie życie artystyczne podczas pierwszej wojny światowej. Zanurzymy się zarówno w świat luksusowych kreacji Paula Poireta czy biżuterii Cartiera projektowanych z myślą o wystawnych przyjęciach i balach szalonych lat 20-stych, jazzu, nocnych klubo jak i najbardziej awangardowych idei artystycznych tego czasu. Poprzez kolejne wydarzenia kulturalne, też te świata mody, muzyki czy teatru, zakończymy nasze rozważania na Międzynarodowej Wystawie Sztuki Dekoracyjnej i Wzornictwa w 1925 roku, która była zarówno wielkim tryumfem Art Déco jak i początkiem modernizmu wyznaczonego przez pawilon de l’Esprit Nouveau Le Corbusiera.

A wszystko to zobaczymy oczami najwybitniejszych twórców epoki.

Szybkość i zawrót głowy

„Po stuleciu literatury pięknej i stuleciu nauki wydaje się, że właśnie wkroczyliśmy w stulecie zawrotów głowy” – tak pisał w 1907 roku dziennikarz Henry de Jouvenel wyrażając swoją dezorientację w obliczu gwałtownych zmian związanych z nowoczesnością. Jego prognoza nowej ery naznaczonej zaćmieniem tradycyjnych wartości społeczno-kulturowych była powszechnie podzielana przez współczesnych, którzy byli zaniepokojeni transformacjami związanymi z urbanizacją, industrializacją, sekularyzacją i rozwojem demokracji.

Jednak obawy konserwatystów dotyczące tempa zmian szły w parze z optymizmem, z jakim inni cieszyli się, widząc, jak kultura i sztuka nabiera nowego wyrazu.

Dla mieszkańca metropolii takiej jak Paryż, zawrotna zmiana stała się istotą codziennego życia. Jouvenel twierdził, że szybkość, z jaką rozwija się technika i przemysł, może dać początek nowemu stylowi artystycznemu, pięknu, inspirowanemu „pasją życia, szybkiego życia”.

13 marca Montmartre i Montparnasse. Le Bateau-Lavoir i La Ruche

„Dwie części Paryża były źródłami, z których wypływały wszystkie energie. Montmartre i Montparnasse są kolebkami młodego malarstwa”: w ten sposób krytyk sztuki André Warnod w Les Berceaux de la jeune peinture (I925) pisze o tych dwóch paryskich dzielnicach, kolebkach awangardy w których koncentrowały się pracownie francuskich i zagranicznych artystów, od Belle Époque do lat 20. XX wieku.

Położone odpowiednio na północ i południe od Sekwany, te dwie, przypominające wówczas bardziej wioski, dzielnice są na początku XX wieku częścią obszarów wciąż nietkniętych przez szybki rozwój cywilizacyjny.

Położone na obrzeżach „eleganckich” dzielnic, oferowały bohemie artystycznej tętniące życiem środowisko, w którym przestrzeń publiczna miała ogromne znaczenie dzięki kawiarniom i sieciom wzajemnej pomocy.

Le Bateau-Lavoir, rok 1910

Od końca XIX wieku Montmartre przyciągał początkujących artystów, ekscentrycznych, długowłosych i biednych, przybywających do stolicy sztuki z wielkimi planami i pustą kieszenią.

Osiedlali się tutaj twórcy z Paryża i prowincji, z Hiszpanii i Włoch, zakładali niedrogie pracownie: w Les Fusains na rue Cortot, a przede wszystkim w Le Bateau-Lavoir na place Ravignan, gdzie od 1904 roku formował się tak zwany „gang Picassa”.

To kolektywne studio, będące prawdziwym laboratorium nowoczesności, było rodzajem bractwa, które działało jako forum dyskusji estetycznych i artystycznych. Mieszkali tu między innymi Picasso, Guillaime Appolinaire, George Braque, Juan Gris, Kees van Dongen, Amadeo Modigliani.

Kawiarnie były kolejnym ważnym miejscem spotkań, skupiającym szersze kręgi artystyczne.

Także w kabaretach takich jak kabaret Au Lapin Agile spotykają się malarze, poeci, pisarze, spotykają się z najgorszymi „łajdakami” z paryskiego półświatka. Cyrk Medrano, wiatraki, „staromodne” i nostalgiczne ulice z podupadłymi budynkami, w takim właśnie otoczeniu rodzi się kubizm…

Pablo Picasso, Panny z Avignon, 1907

Wraz ze wzniesieniem bazyliki Sacré-Cœur (ukończonej w 1923 r.) i wykopaniem linii metra północ-południe (od I905 do 19I6 r.) część starej i mocno podupadłej zabudowy Montmartru zostaje zburzona. Powolna modernizacja dzielnicy, pojawienie się turystyki spowodowało wzrost czynszów, co zmusiło artystów do opuszczenia Montmartre i przeniesienia się na lewy brzeg Sekwany.

Montparnasse staje się nową mekką dla artystów z Paryża, prowincji, Europy wschodniej, ale i tak odległych miejsc jak Japonia.

Kolektywne studia, takie jak La Ruche i Cité Falovière oferowały przybyszom miejsce do życia i pracy. Kolonię artystyczną Montparnasu tworzyli tacy artyści jak Marc Chagall, Moise Kissling, Max Pechstein, Robert Delaunay, Fernand Leger, Alexander Archipenko czy Modigliani i Constantin Brâncusi.

Skoncentrowane wokół skrzyżowania Vavin kawiarnie przyciągały Niemców i Austro-Węgrów, którzy wybierali Le Dôme, podczas gdy Rosjanie woleli La Rotonde.

W tym tętniącym życiem, tak różnorodnym i kosmopolitycznym środowisku ważną rolę odgrywały kobiety, zarówno artystki takie jak Marie Vassilieff i Marie Laurencin, jak i modelki jak Fernande Olivier czy Kiki de Montparnasse, czy zamożne mecenaski jak Gertrude Stein. Artyści z zagranicy, wraz z Francuzami tworzyli enigmatyczne „społeczeństwo” artystyczne, które André Warnod określi później jako „Ecole de Paris”.

La Ruche, około 1918

 

20 marca Fowiści i kubiści na salonach. Paryskie salony i pokazy sztuki

3 kwietnia  Wojna w Paryżu i szalone lata 20-ste

10 kwietnia École de Paris i Art Deco. Międzynarodowa Wystawa Sztuki Dekoracyjnej i Wzornictwa

 

 

 

KUP KARNET