Menu

MALARZE ŚWIATŁA

czyli o luministycznych poszukiwaniach w polskiej sztuce przełomu wieków to cykl 6 wykładów z historii sztuki.

 Przełom XIX i XX wieku to w sztuce polskiej czas pogłębiania świadomości dotyczącej znaczenia gry   światła w obrazie i coraz baczniejszej obserwacji związków między słońcem a kolorem. Rosnąca rola pejzażu, traktowanego niekiedy jako malarskie wyznanie i spojrzenie „w głąb duszy” otwierała pole do luministycznych eksperymentów, ale fascynacja rozmaitością braw i natężeń oświetlenia wpłynęła także na inne gatunki, takie jak martwa natura czy portret.

Jak sprawić, żeby obraz – nie będący przecież źródłem światła – nagle zaczął jarzyć się własną mocą? Wielkim mistrzom dane było posiąść ten sekret.

9.05 Wojciech Gerson. Wielki nauczyciel wielkich mistrzów

Wojciech Gerson z lubością pisał o świetlanym zjawisku sztuki, oddziałującym na nas promieniejącym blaskiem swym i ciepłem. Ta „świetlna” metaforyka wydaje się nieprzypadkowa. Miłośnik krajoznawczych wycieczek i podróżnik o iście etnograficznym zacięciu niejedno dzieło zawdzięczał natchnieniu spotkanemu w plenerze. To dzięki jego wrażliwości i otwartości z warszawskiej „Klasy rysunkowej” wyszło kilka pokoleń wspaniałych twórczyń i twórców.

System muzealny Muza; www.muza.mobilems.pl ;;;fot.

16.05 Aleksander Gierymski. Światło dnia, światło nocy

Stanisław Przybyszewski twierdził, że artysta żyje tak, jak musi, a nie tak, jak chce. Nie bez kozery pierwszy monografista Gierymskiego wybrał te słowa za motto swojej pracy. Biografia Gierymskiego obfituje w zwroty stylistycznej akcji, pełna jest przeciwieństw i nieoczywistości. W tajemniczy sposób wiąże się to także z twórczością Gierymskiego, zdolnego z równą zręcznością malować nastrojowe nokturny spowite w mroku nocy, jak rozjarzone słońcem południa włoskie place.

23.05 Leon Wyczółkowski. Ile kolorów może mieć ziemia?

Niskie i ciepłe światło chylącego się ku zachodowi słońca nie miało na przełomie wieków w polskiej sztuce gorliwszego piewcy niż Leon Wyczółkowski. I choć zdarzali się kryty, utyskujące na „bijące po oczach refleksy”, jak również niezadowoleni z „utraty kolorów lokalnych”, to czas pokazał, że migawkowe uchwycenie momentu tuż przed schowaniem się słońca za horyzont ma niezaprzeczalne wartości malarskie. To jednak nie jedyny sposób Wyczółkowskiego na światło w obrazie.  

30.05 Wojciech Weiss. Mrok pleneru i światło pracowni

Malarstwo Weissa jest nie tylko świadectwem sumiennie odrobionej lekcji luministycznej tradycji, ale także przejawem wielkiej czułości i wnikliwości w samodzielnych obserwacjach światła, wykorzystywanego nie tylko jako budulec obrazu, ale także ważny czynnik nastrojowy. Jak namalować słońce przesączone przez burzowe chmury, a jak – padające spomiędzy liści ogrodowej gruszy?

6.06 Władysław Ślewiński. Nad bretońskim brzegiem i w Tatrach.

Niefrasobliwy kuzyn Józefa Chełmońskiego, którego beztroskie życie bonvivanta i zmusiło do ucieczki aż nad Sekwanę, okazał się wspaniałym malarzem. Z czasem, zamiast wierzycieli zaczęli otaczać go miłośnicy twórczości polskiego postimpresjonisty zafascynowanego Paulem Gauguinem. Czy malarskie metody słynnej szkoły z Pont-Aven dało się zastosować do malowania swojskiego Poronina?

13.06 Gustaw GwozdeckiGwiazda na dwóch kontynentach

Mając za sobą naukę u Jana Stanisławskiego i Konrada Krzyżanowskiego, młody Gwozdecki był niemal predestynowany do stania się wyśmienitym kolorystą i luministą. Dzięki stypendium warszawskiej Zachęty młody twórca mógł zadebiutować na paryskich Salonach – Jesiennym i Niezależnych. Szansę tę wykorzystał znakomicie, stając się cenionym przedstawicielem École de Paris, łącząc ekspresję rysunku i wysmakowane wartości kolorystyczne.

 

Prowadzący: Paweł Bień Historyk sztuki, kulturoznawca, poeta. Ukończył Międzyobszarowe Indywidualne Studia Humanistyczne i Społeczne na uniwersytetach Wrocławskim i Warszawskim. Stale współpracuje z Muzeum Narodowym w Warszawie oraz Narodowym Instytutem Fryderyka Chopina. Gościnnie wykładał m. in. w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, biurach wystaw artystycznych oraz kilkunastu Uniwersytetach Trzeciego Wieku. Autor książki poetyckiej „Światłoczułość” (Łódź, 2021).

Zapisz się do naszego newsletter

Wiadomości bezpośrednio na Twoją skrzynkę!