NIEREALNY REALIZM |

NIEREALNY REALIZM

W jaki sposób na dwuwymiarowym podłożu ukazać trójwymiarową rzeczywistość i jeszcze zasugerować upływ czasu?

cykl 3 wykładów online

we wtorki godz. 20.00

11, 18, 25 kwietnia 2023

opowiada dr GRAŻYNA BASTEK

Aby uzyskać złudzenie rzeczywistości dawni malarze wypracowali kilka konwencji, stosowane one były na tyle długo i na tyle konsekwentnie, że stały się oczywiste dla twórców i „przeźroczyste” dla odbiorców. Dobrym przykładem może być perspektywa linearna stworzona i opisana w drugiej i trzeciej dekadzie XV wieku, a która na długo stała się narzędziem do „kodowania” relacji przestrzennych w sztuce, chociaż wcale nie oddaje w pełni sposobu widzenia człowieka.

Innym często „manipulowanym” przez artystów elementem rzeczywistości było światło, wpływające przy okazji na odbiór kolorów. Czy relacje światłocieniowe u Caravaggia znajdują odzwierciedlenie w świecie? Otóż nie, nie da się odtworzyć układów światła i cienia oraz przejść pomiędzy nimi w obrazach mistrza, ani przy użyciu znanych mu źródeł światła, ani przy zastosowaniu współczesnych.

Kolejnym trikiem często stosowanym w dawnym malarstwie było komponowanie rzeczywistości ze znanych elementów, które jednak zestawione w obrazach tworzyły całkowicie wyimaginowane światy.

Dlaczego zatem o sztuce dawnych mistrzów mówi się, że jest realistyczna? A może obrazy Leonarda da Vinci, Claude’a Moneta, czy Andy’ego Warhola są równoważne w kwestii odzwierciedlania świata, tyle tylko, że stosują do tego różne kody, które należałoby rozgryźć i zrozumieć. I właśnie o tym będzie nowy cykl wykładów – o dekodowaniu malarskiego języka za pomocą którego artyści budują swoją malarską rzeczywistość.

11 kwietnia -Uwięzieni w perspektywie.

O sposobach przekształcania trójwymiarowej rzeczywistości na dwuwymiarowym podłożu malarskim.

Andrea del Castegno, Ostatnia wieczerza, 1445-50, Museo del Cenacolo di Sant’Apollonia, Muzeum Klasztoru Sant’Apollonia, Florencja, Włochy

18 kwietnia-W poszukiwaniu światła.

O malarskich relacjach budowanych za pomocą światła i cienia, a przy okazji koloru.

  Caravaggio, Nawrócenie w drodze do Damaszku, 1602, Bazylika Santa Maria del Popolo, Rzym

Ukrzyżowanie Św. Piotra, 1600-16001, Bazylika Santa Maria del Popolo, Rzym

25 kwietnia-Składanie rzeczywistości.

O kreowaniu wyimaginowanych światów z elementów zaczerpniętych z rzeczywistości.

Bernardo Belloto, Widok Warszawy od strony Pragi, 1770, Zamek Królewski w Warszawie

 Prowadząca: dr Grażyna Bastek

fot.Jacek Poremba

Historyczka sztuki i publicystka. Pracuje w Muzeum Narodowym w Warszawie. Specjalizuje się w historii nowożytnego malarstwa europejskiego i w technikach dawnych mistrzów. Jest autorką książki Warsztaty weneckie w drugiej połowie XV i w XVI wieku. Bellini, Giorgione, Tycjan, Tintoretto, Warszawa 2010, która prezentuje najnowszą wiedzę o weneckich warsztatach artystycznych, technikach mistrzów Serenissimy i używanych przez nich materiałach malarskich.

Zajmuje się popularyzacją historii sztuki, jej eseje o malarstwie ukazują się lub ukazywały w Newsweek Historia i Magazyn Vogue Polska, Przekroju i w Dwutygodniku.com. W II programie Polskiego Radia współtworzy audycję Jest taki obraz. W 2020 roku wydała dwa tomy esejów o malarstwie Rozmowy obrazów, w których dzieła mistrzów dawnych i nowoczesnych połączone są za sprawą podejmowanych tematów lub środków artystycznych.